Home Thema's Digitaal lesgeven Digitale les maken: tips en tricks voor interessante én leuke online lessen
Digitaal lesgeven

Digitale les maken: tips en tricks voor interessante én leuke online lessen

Digitale les
How to

Of we het nu willen of niet, lessen worden meer en meer digitaal gegeven. Ook na de pandemie zal dit een groot onderdeel blijven in het onderwijs. Maar hoe stel je zo’n digitale les nou eigenlijk samen, hoe vul je deze in en vooral: hoe zorg je ervoor dat leerlingen gefocust en gemotiveerd blijven?

Digitale les op afstand: zo pak je dat aan als docent  

Voor we uitleggen hoe en met wat voor programma’s je een digitale les maakt, staan we eerst stil bij misschien wel het allerbelangrijkste: je eigen invulling aan de digitale les. Hoewel hier geen officiële handleiding voor bestaat, helpt het om in ieder geval rekening te houden met het volgende:

1. Zorg ervoor dat het leuk is  

Een van de valkuilen van digitaal onderwijs op afstand is dat lessen te serieus worden overgebracht en dat er geen ruimte voor plezier is. Maar juist door humor toe te passen raken leerlingen gemotiveerder. Daarnaast werkt het ontspannend en geef je je les een persoonlijke touch. Maak van de opdracht bijvoorbeeld een fantasierijk verhaal om zo door middel van emoties en verbeelding leerlingen bij de les te houden en te motiveren.  

2. Herhaling is key

Onderzoek toont aan dat herhaling van leerstof essentieel is om te zorgen dat leerlingen de stof onthouden. In de klas ben je misschien gewend je les te beginnen door de vorige les nog even kort samengevat te herhalen, dus doe dit ook vooral in de digitale leeromgeving. Zorg er daarnaast voor dat de opdrachten elkaar logisch opvolgen zodat ze samen een onderdeel vormen van je overkoepelende doelstelling.

3. Pas gamification toe in je digitale les 

Gamification zorgt ervoor dat leerlingen op een interactieve manier uitgedaagd worden, waardoor de les meer effect heeft en dus productiever wordt. Het stimuleert spelenderwijs het probleemoplossend vermogen en leert je in teamverband te communiceren en samenwerken. In het voortgezet onderwijs wordt deze methode onder andere ingezet met behulp van SnappetSeppoMuiswerk en ClassDoio.  

Lees ook onze tips over hoe je door middel van gamification je (online) lessen minder saai maakt.   

4. Laat ze samenwerken 

Wanneer leerlingen de lessen grotendeels vanuit huis volgen kunnen ze het groepsgevoel deels kwijtraken. Om dit te behouden is het verstandig om leerlingen aan te moedigen samen te werken, te overleggen en te discussiëren. Hiervoor kun je de chatfunctie van Microsoft Teams inschakelen, maar ook Whatsapp leent zich hier uitstekend voor. Op die manier kunnen leerlingen zelfstandig vanuit huis werken terwijl ze evengoed het groepsgevoel ervaren.  

Wil je ervoor zorgen dat je leerlingen evengoed sociaal contact met elkaar onderhouden tijdens de digitale lessen? Lees dan ook de tips van Fleur Prinsen, lector Digitale Didactiek bij Kenniscentrum Talentontwikkeling van Hogeschool Rotterdam.  

5. Maak oogcontact 

Oogcontact maken met je leerlingen is ontzettend belangrijk, dit heb je waarschijnlijk in de fysieke klas ook wel gemerkt. Maar tijdens een digitale les moet je hier des te meer op letten. Niet alleen omdat leerlingen tijdens een digitale les sneller afgeleid kunnen zijn, maar ook omdat je misschien niet zo snel doorhebt dat je per ongeluk geen oogcontact maakt. Het is heel logisch dat je tijdens het spreken vooral naar de gezichten van je leerlingen op je scherm kijkt, omdat dat in de normale situatie ook zo werkt tijdens het maken van oogcontact. Echter moet je tijdens de digitale les juist recht in de camera kijken in plaats van op je scherm.  

Tip: plak desnoods een post-it naast je camera met “hier kijken!” om jezelf te helpen herinneren!

6. Spreek leerlingen aan  

Vooral tijdens een digitale les moet je als leerkracht onthouden dat je de leerlingen vaker dan normaal bij naam aanspreekt. Niet alleen om hun aandacht vast te houden, maar ook omdat er waarschijnlijk leerlingen bij zitten die het ongemakkelijk vinden om tegen hun scherm te praten en daardoor niet actief meedoen. Ook kan het helpen om de vragen en opmerkingen van de leerlingen te herhalen.  

Meer tips lezen? Lees ook onze praktische tips voor het geven van een virtuele les.  

Zo maak je zelf een digitale les (en zo combineer en deel je het)  

Maar dan… hoe maak je dan eigenlijk zelf digitaal leermateriaal? Hier zijn verschillende mogelijkheden, programma’s en tools voor. Een veelgebruikt programma is Wikiwijs Maken – een onafhankelijke website van Kennisnet – waarmee je gratis lessen kunt maken met behulp van teksten, filmpjes, links, opdrachten en foto’s. Daarnaast kun je hier ook de resultaten en de voortgang van je leerlingen volgen. Tot slot kun je hiermee ook lesmateriaal van andere docenten inzien, bewerken, samenvoegen en actualiseren. Op die manier kun je elkaars lessen gebruiken voor je eigen les.  

Enkele andere handige tools en programma’s om digitale lessen mee te maken zijn LessonUP, Schoolrijk (voornamelijk primair onderwijs), Educaplay, Xerte Online Toolkit en Reisgids digitaal leermateriaal.

Digitale les maken met behulp van multimedia 

Multimedia zoals filmpjes en audiofragmenten kunnen eigenlijk niet ontbreken in je digitale les. Het is niet alleen een leerzame, maar vooral ook leuke toevoeging. Het maakt de les laagdrempeliger en begrijpelijker, wat uiteindelijk ook voor betere leerresultaten zorgt. Uiteraard werkt dit alleen als dit op de juiste manier wordt ingezet. Zorg er daarom voor dat de inhoud van de les overzichtelijk wordt overgebracht en dat onnodige informatie zo veel mogelijk wordt weggelaten. Denk hierbij aan details op de achtergrond – zoals muziekjes of illustraties die geen nut hebben – maar ook inhoudelijke details die er eigenlijk niet toe doen. Dit leidt namelijk af van de daadwerkelijke kern van de boodschap of lesstof en kan zelfs averechts werken.

Illustraties die wél wat toevoegen aan je digitale les 

Hoewel we hierboven schrijven dat je op moet passen met illustraties die niet direct nuttig zijn betekent dit niet dat je ze helemaal weg moet laten. Er zijn enkele soorten afbeeldingen die wel degelijk nuttig zijn. Denk bijvoorbeeld aan illustraties die als ezelsbruggetje dienen, maar ook informatieve illustraties of dwarsdoorsnedes die laten zien hoe iets in elkaar zit. Ook organisatieplaatjes en representatieplaatjes kunnen nuttig zijn, al hebben de eerste twee genoemde illustraties meestal het meeste effect. Afbeeldingen die puur voor de versiering zijn bedoeld kun je beter helemaal niet gebruiken. Ze hebben niet alleen weinig nut, maar kunnen zelfs afleidend en dus averechts werken.

Educatieve apps voor in de klas 

Ook worden er continu handige applicaties ontwikkeld die je kunt inzetten om je lessen interessanter, interactiever, laagdrempeliger en bovenal leuker te maken. Enkele favoriete apps, die je overigens heel gemakkelijk via Office 365 kunt integreren, zijn:  

  • Flipgrid: een besloten platform waarin leerlingen korte video’s kunnen plaatsen. Ideaal om in te zetten bij onder andere spreekopdrachten, discussies en brainstormsessies.  
  • Minecraft Education Edition: een educatieve versie van het populaire computerspel Minecraft, die je eigenlijk voor elk vak kunt toepassen. Niet alleen rekenen of scheikunde wordt hierdoor toegankelijker, maar ook vaardigheden als samenwerken, problemen oplossen en communiceren worden hiermee getraind.  
  • Mindmeister: een online mind mapping applicatie waarmee je gemakkelijk hersenspinsels visueel kunt vastleggen, ontwikkelen en delen. Een perfect hulpmiddel om complexe materie duidelijker over te brengen, te brainstormen of ideeën te presenteren.  
  • Whiteboard: het whiteboard dat je wellicht al kent, maar dan online. Onmisbaar tijdens het lesgeven, aangezien je alles bij de hand hebt: pennen, penselen, gummen, post-its en diagrammen. Maar ook afbeeldingen en zelfs je camera kunnen gemakkelijk ingevoegd worden.  

In welke situaties je deze applicaties allemaal nog meer kunt inzetten lees je in dit artikel over educatieve apps voor in de klas.

Microsoft Teams op de juiste manier (veilig en prettig) gebruiken  

Tot slot is ook Microsoft Teams bij veel onderwijsinstellingen niet meer weg te denken, zeker niet sinds thuisscholing en hybride onderwijs dagelijkse realiteit is geworden. Het communicatie- en samenwerkingsplatform biedt ontzettend veel mogelijkheden op het gebied van digitaal vergaderen, webinars streamen én lesgeven. Het programma wordt continu verbeterd en uitgebreid met nieuwe functionaliteiten zodat lessen (of vergaderingen of andere online sessies) prettiger, informatiever en veiliger verlopen. In dit artikel lees je hoe je ervoor zorgt dat je les zo veilig en prettig mogelijk verloopt – zowel voor jou als docent als voor de voor de leerlingen.

Tekst door Marjolein Sintenie.

Delen:

Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je nu in voor
de nieuwsbrief of registreer direct

Trending topics
Whitepaper: Naar een veiligere, hybride onderwijsomgeving
Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks kennis en inspiratie over digitalisering en innovatie in het onderwijs in je mailbox.

Door op de button te klikken, meld je je aan voor de nieuwsbrief en ga je akkoord met de voorwaarden van Breens.

Bedankt voor je aanmelding voor de nieuwsbrief van Breens.nl, het kennis- en inspiratieplatform voor onderwijsprofessionals. Je ontvangt binnenkort de eerstvolgende editie in je mailbox.  We wensen je veel leesplezier! Het team van Breens.nl