Home Thema's Digitaal lesgeven Ethische afwegingen bij digitalisering
Digitaal lesgeven

Ethische afwegingen bij digitalisering

digitalisering
Achtergrond

Kijk bij technologie op school niet alleen naar de functionele ICT-opbrengsten, maar kijk ook naar waarden en hoe je vanuit waarden technologie in lijn brengt met het onderwijs. Deze oproep doet Remco Pijpers in een column op Kennisnet.

In zijn column haalt Pijpers Jos Berens aan, directeur en bestuurder van basisschool ‘t Blokhuus in Hoevelaken. Berens kwam erachter dat de adaptieve technologie van het programma Snappet niet alleen voordelen heeft. Tijdens het leren en oefenen past Snappet zich aan het niveau van de leerling aan, op basis van voorgeprogrammeerde beslissingen, geholpen door kunstmatige intelligentie. Toch bleven de gehoopte resultaten uit. Een analyse leidde tot twee belangrijke inzichten bij Berens:

  • Snappet werkt voor veel leerlingen prima, maar voor sommige leerlingen niet altijd.
  • Bepaalde opdrachten – actieve werkvormen – kunnen beter als groep worden gedaan, met de leraar, in plaats van individueel achter de laptop.

Om in balans te blijven is het volgens Pijpers belangrijk dat we in het onderwijs ons ervan bewust zijn hoe digitalisering onze waarden raakt, positief of negatief.

Pijpers haalt het rapport ‘Waarden Wegen. Een ethisch perspectief op digitalisering in het onderwijs’ aan waarin drie ontwikkelingen worden beschreven die drie belangrijke onderwijswaarden –  menselijkheid, rechtvaardigheid en autonomie – onder druk zetten:

  • Ten eerste verschuift de balans tussen mens en machine. Schermen spelen steeds meer een rol in het klaslokaal. Internet brengt mensen bij elkaar, de leraar en leerling bij les op afstand bijvoorbeeld. Tegelijkertijd kan een scherm ook afstand scheppen, zelfs in de klas. Welke betekenis geven we aan menselijkheid in het licht van digitalisering?
  • Ten tweede zien we dat digitale technologie leidt tot gelijkheid en ongelijkheid. Zo beloven adaptieve systemen als Snappet en Gynzy ‘onderwijs op maat’ en meer ‘gelijke kansen’, maar ofschoon (gemiddeld) alle leerlingen er van profiteren, is het voordeel nog groter voor die leerlingen die het toch al goed doen. Is dat rechtvaardig?
  • De derde ontwikkeling: big tech en big data beïnvloeden de autonomie van het onderwijs. Platforms als die van Google bieden gemak en stabiliteit, maar ze perken ook het vrije, onafhankelijke onderwijs in, door niet transparant te zijn over wat ze met de data van leerlingen doen of door prijsverhogingen door te voeren waar je als school alleen weinig tegen kunt uitrichten.

Pijpers roept schoolleiders in zijn column op om met ethiek op zoek te gaan naar de balans van waarden bij de inzet van technologie. Daarbij geeft hij een aantal vragen als leidraad mee:

  • Welke beslissingen over technologie op school zijn nodig en wat vraagt dit van mij als schoolleider?
  • Hoe doe ik dat vanuit waarden, vanuit visie?
  • Wat vraagt dit van mij als schoolleider in de aansturing van en samenwerking met mijn leraren?
  • Wat betekent dit voor de kijk van de school op onderwijskwaliteit?
  • Kan ik dit wel delegeren aan de ict-specialist?
  • Ouders, leerlingen en docenten zullen steeds vaker ethische dilemma’s agenderen, dilemma’s die nu misschien al sluimeren en straks veel explicieter zullen komen. Hoe kan ik mij als schoolleider daarop voorbereiden? Wat zou een eerste goede stap kunnen zijn?

Remco Pijpers is strategisch adviseur digitale geletterdheid bij Kennisnet en expert op het gebied van jeugd en digitale media.

Lees hier de column van Remco Pijpers op Kennisnet. De column is ook terug te luisteren op YouTube.

Delen:

Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je nu in voor
de nieuwsbrief of registreer direct

Trending topics
Whitepaper: Naar een veiligere, hybride onderwijsomgeving
Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks kennis en inspiratie over digitalisering en innovatie in het onderwijs in je mailbox.

Door op de button te klikken, meld je je aan voor de nieuwsbrief en ga je akkoord met de voorwaarden van Breens.

Bedankt voor je aanmelding voor de nieuwsbrief van Breens.nl, het kennis- en inspiratieplatform voor onderwijsprofessionals. Je ontvangt binnenkort de eerstvolgende editie in je mailbox.  We wensen je veel leesplezier! Het team van Breens.nl