Home Thema's Digitaal lesgeven Flipping the classroom: zo werkt het en dit zijn de voor- en nadelen
Digitaal lesgeven

Flipping the classroom: zo werkt het en dit zijn de voor- en nadelen

flipping the classroom
How to

Flipping the classroom, oftewel: omgekeerd lesgeven, is momenteel dé trend in het onderwijs. Door leerlingen thuis de les voor te laten bereiden bespaar je tijd in de klas en kun je doelgerichter te werk gaan. Maar hoe ziet dat er in de praktijk uit en zijn er naast al die voordelen ook nog nadelen aan het flippen van de les?

Flipping the classroom  

De nieuwe termen vliegen je om de oren sinds de opkomst van het digitaalhybride en blended onderwijs. Zo is daar sinds enige tijd ook ‘flipping the classroom’. Begrijpelijk als de puzzelstukjes nog niet direct in elkaar vallen bij zo’n benaming, maar eigenlijk is het heel simpel. Wanneer je de flipping the classroom methode toepast laat je studenten de uitleg en de instructies van tevoren in hun eigen tijd bekijken of bestuderen. Op die manier wordt de tijd in de klas vooral gebruikt om opdrachten te maken, te oefenen, te discussiëren en klassikaal vragen te beantwoorden. In feite heb je dus te maken met een omgekeerde onderwijsvorm: eerst de stof bestuderen en voorbereiden en er daarna tijdens de les pas dieper op ingaan.  

Zo’n ‘flipped les’ kun je op verschillende manieren invullen. Maar over het algemeen gebeurt dit aan de hand van video’s of andere digitale media. Zo kun je leerlingen een kleine online opfriscursus geven met behulp van korte en heldere video’s (zelfgemaakte of bestaande video’s) of door ze een online workshop met opdrachten te laten volgen. Hoe dan ook blijft het uitgangspunt altijd dat je tijdens de klassikale les geen tijd hoeft te besteden aan het geven van instructies.  

De 4 fases van flipping the classroom 

Om beter te begrijpen hoe je flipping the classroom het effectiefst kunt inzetten heeft onderwijskundige Jackie Gerstein – bedenker van deze lesmethode – het onderstaande model ontwikkeld.

Zoals je ziet is zo’n les opgedeeld in vier fases, die voor de ene helft gezamenlijk en voor de andere helft zelfstandig wordt gevolgd. De les begint in principe bij de gezamenlijk activiteit (rechtsboven) en loopt met de klok mee, waarbij je globaal de volgende stappen doorloopt:

  1. Nieuwsgierig maken 

Ten eerste start je de les gezamenlijk, vooral wanneer je met een nieuw onderwerp start, waarin je de leerlingen voornamelijk nieuwsgierig maakt naar het onderwerp. Dit kun je doen met behulp van experimenten, gamification, een verhaal of andere activiteiten.  

  1. Zelfstandig kennis opdoen 

Vervolgens gaan de leerlingen aan de slag met behulp van instructies om meer kennis over het onderwerp op te doen. Tijdens de ‘normale lesmethode’ zou deze stap gewoon klassikaal in de klas plaatsvinden, maar hier gebeurt dit in hun eigen tijd en zelfstandig. Hiervoor kun je als docent zelf lesmateriaal maken, of je kunt bestaand materiaal toepassen.  

  1. Zelfstandig kennis verwerken  

De derde fase wordt gebruikt om de inhoud uit de twee eerste fases te verwerken aan de hand van opdrachten. Ook dit doen de leerlingen zelfstandig (of in groepsverband). Overigens kun je deze en de vorige fase heel goed gelijktijdig uitvoeren of met elkaar afwisselen.  

  1. Gezamenlijk en interactief ingaan op de stof 

Dit is hét moment om die eerdere gewonnen tijd optimaal te benutten. In deze laatste fase kun je jouw expertise gezamenlijk en op een interactieve manier overbrengen op de leerlingen. Dit kan door middel van groepsopdrachten, of door leerlingen individueel te begeleiden of te voorzien van feedback.

De voordelen en nadelen van flipping the classroom  

Zoals vrijwel elke lesmethode kent ook flipping the classroom voordelen én nadelen. We zetten ze voor je op een rij:

Voordelen
  • Eigen tempo bepalen  

Omdat er bij flipping the classroom lessen over het algemeen veel gebruik wordt gemaakt van filmpjes, podcasts en andere digitale media zijn leerlingen vrijer om hun eigen tempo te bepalen. Zo kunnen ze zelf kiezen of ze een video opnieuw willen bekijken, pauzeren als het te snel gaat of terugspoelen als het niet meteen duidelijk is. Ook is het gemakkelijker om lessen in te halen wanneer een leerling ziek is geweest, waardoor er minder snel sprake is van achterstand. Daarnaast zijn de digitale media ook perfect als voorbereiding voor toetsen.  

  • Docenten zijn beter voorbereid 

Ook voor docenten heeft het zo zijn voordelen om de lessen te flippen. Door je eigen lesvideo’s te maken word je namelijk nog gemotiveerder om goed na te denken over de manier waarop je de stof uitlegt. Daarnaast word je gedwongen je video’s kort en bondig te houden en extra na te denken over wat wel en niet relevant is voor de lesstof.  

  • Lessen zijn actiever en effectiever 

Uit resultaten blijkt dat flipping the classroom in ieder geval in het hoger wetenschappelijk onderwijs een positief effect heeft op het slagingspercentage. Zo werd er een flipping-pilot gehouden op Rijksuniversiteit Groningen waarbij 4 van de 6 docenten aangaven dat de leerlingen de stof beter begrijpen dankzij deze actieve lesmethode, wat bij de helft van de docenten ook terug was te zien in het slagingspercentage.  

  • Positief effect op verschillende vaardigheden  

De mate van succes wat betreft het inzetten van video is nog niet volledig duidelijk, maar wat wel vaststaat is dat het leren met video’s een positief effect heeft op de ontwikkeling van verschillende communicatieve vaardigheden. Denk aan samenwerkend leren en assertiviteit.  

Nadelen
  • Voorbereiding kost veel tijd  

Hoewel je met flipping the classroom in de klas veel tijd wint omdat je vrijwel geen tijd kwijt bent aan het geven van instructies, kost het invullen en vormgeven van de les én het maken van de video’s wel relatief veel tijd. Dit kan voor veel docenten een drempel zijn, zeker als je (nog) niet zo bent gewend aan het toepassen van digitale media.  

  • Niet altijd even effectief 

Of de video’s daadwerkelijk effectief zijn hangt af van het vak en/of het soort leertaak. Zo voegen video instructies voor sommige vakken weinig toe, terwijl video’s waarbij motorische handelingen worden uitgelegd juist wel effect kunnen hebben.  

Zo vertelt David van Aalten, docent op het Cals College in Nieuwegein en onderzoeker van de Universiteit Utrecht, zijn ervaringen en ideeën over flipping the classroom bij verschillende soorten vakken. Volgens hem lenen vakken als geschiedenis, Nederlands en bètavakken zich er prima voor om van tevoren theorie, regels en uitleg los te koppelen en toe te sturen via video instructies.  

Maar bovenal is de mate van succes volgens Van Aalten afhankelijk van hóé je het inzet en waar. Zo tipt hij om eenvoudig en klein te beginnen en quizjes toe te passen.  

  • Grotere afstand tussen docent en leerling 

Hoewel de één-op-één momenten tussen leerling en docent niet helemaal verdwijnen ontstaat er toch gedeeltelijk een afstand. Vooral als een leerling de lesstof niet meteen begrijpt kan het frustrerend zijn om steeds terug te moeten spoelen of simpelweg niet verder te komen. In dat geval is het onhandig dat een leerling niet altijd direct de docent om hulp kan vragen, maar vaak moet wachten tot de volgende les. Met als gevaar dat ze het dan alweer vergeten zijn of het niet meer de moeite waard vinden.

Tips voor flipping the classroom  

Een nieuwe lesmethode vraagt om experimenteren, trial and error en een beetje improviseren. Het is dan ook niet gek dat je voor nieuwe uitdagingen komt te staan. Zowel jij als je leerlingen weten immers nog niet hoe deze methode precies in z’n werk gaat, en het kost best wat tijd om de lessen te flippen. Wees dan ook niet bang dat het niet direct vlekkeloos verloopt. Om je op weg te helpen kun je rekening houden met de volgende tips:  

  • Wat wil je bereiken? Bedenk van tevoren wat je wil bereiken, zowel met de zelfstandige voorbereiding van de leerlingen als met de daadwerkelijke lessen op school. Ga je voor extra verdieping of juist meer begeleiding?  
  • De juiste hardware en software – Ook moet je er zeker van zijn dat zowel jij als je leerlingen de juiste hardware en software hebben om lessen te kunnen flippen. Denk aan een webcam of camera, de nodige applicaties, tablets en laptops.  
  • Begin klein – Zoals we al schreven is zo’n nieuwe methode altijd even aftasten. Gooi jezelf dan ook niet volledig in het diepe, maar begin klein. Op die manier kunnen zowel de leerlingen als jij wennen aan deze methode. Een goede manier om te beginnen met flipping the classroom is door kleine quizjes in te zetten of eerst video’s van andere docenten in te zetten.  
  • Neem de tijd – Het voorbereiden van een kwalitatieve geflipte les kost tijd, zeker in het begin. Neem hier dan ook voldoende tijd voor en raffel het niet af.  
  • Deel je content – Deel je content met andere docenten en maak ook vooral gebruik van hun lessen. Zo bespaar je tijd en help je elkaar op weg.  
  • Evalueer – Evalueer je lessen na afloop. Wanneer je bijvoorbeeld opmerkt dat je video’s vaker dan gemiddeld worden bekeken, dan is dat waarschijnlijk niet omdat ze zo razend interessant waren, maar omdat ze het moeilijk vinden en extra uitleg nodig hebben. Ook helpt het zowel jou als de leerlingen om na afloop te vragen wat ze van de les vonden en of ze het idee hebben meer of minder te hebben geleerd in vergelijking met een traditionele les.  

Tot slot moet je onthouden dat de flipping the classroom methode absoluut geen wondermiddel is, maar simpelweg het begin van een vernieuwende en effectievere leermethode. Daarnaast hoef je ook echt niet bang te zijn als je video’s niet perfect zijn, want perfectie is heus niet de sleutel tot succes in de praktijk.  

Kijk voor meer informatie en tips over flipping the classroom naar deze handige infographic.  

Tekst door Marjolein Sintenie 

Delen:

Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je nu in voor
de nieuwsbrief of registreer direct

Trending topics
De ingrediënten voor het ideale hybride leslokaal
101 basisprincipes voor IT-security
Veilig blijven werken met Google, kan dat wel?
Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks kennis en inspiratie over digitalisering en innovatie in het onderwijs in je mailbox.

Door op de button te klikken, meld je je aan voor de nieuwsbrief en ga je akkoord met de voorwaarden van Breens.

Bedankt voor je aanmelding voor de nieuwsbrief van Breens.nl, het kennis- en inspiratieplatform voor onderwijsprofessionals. Je ontvangt binnenkort de eerstvolgende editie in je mailbox.  We wensen je veel leesplezier! Het team van Breens.nl