Home Thema's Digitaal lesgeven Hoe kan onderwijs bij de voortschrijdende digitalisering de regie pakken?
Digitaal lesgeven

Hoe kan onderwijs bij de voortschrijdende digitalisering de regie pakken?

Leerlinge krijgt digitaal thuis
Blog

Adaptieve digitale leerplatforms en pedagogische waarden kunnen soms op gespannen voet met elkaar staan. Op een minisymposium over de pedagogiek van digitale leersystemen, georganiseerd door Kennisnet en Universiteit Utrecht, gingen Mariëtte de Haan, hoogleraar pedagogiek aan Universiteit Utrecht, en Niels Kerssens, docent-onderzoeker digitale media en communicatie aan Universiteit Utrecht, in op de vraag hoe het onderwijs bij de voortschrijdende digitalisering de regie kan pakken.

De Haan stelde allereerst de vraag wat we opschieten met de diagnostische gegevens. Volgens haar kun je slechts een deel van het onderwijs automatiseren en gaat leren natuurlijkerwijs gepaard met ongeplande interventies. Bovendien vindt De Haan dat de leraar het eens moet zijn met de keuzes van de adaptieve systemen. Het brengt haar tot twee kernvragen:

  • Hoe verandert de technologie het leren en onderwijzen?
  • Waar kan technologie het onderwijs helemaal overnemen en waar juist niet?

Kerssens wil de impact van technologie op het onderwijs kwantificeren en kwalificeren. Hij waarschuwt voor de sturende kracht van digitale technologie, die zich in zijn ogen steeds meer ontwikkelt tot een zelfstandige leerkracht met een sterke focus op prestatie. Het brengt hem tot de brandende vraag: Maakt het digitale dashboard de leraar tot performance manager? Kerssens is daarom een driejarig onderzoek gestart om antwoord te krijgen op drie kernvragen:

  • Welke balans is wenselijk tussen de menselijke en digitale leerkracht?
  • In welke mate willen we de pedagogiek uitbesteden aan bedrijven?
  • Hoe maken we systemen transparant?

Met de uitkomsten wil Kerssens het onderwijs helpen meer sturing te geven aan digitalisering.

Instrumenteel en kritisch

In de academische theorie zijn er twee visies over de rol van technologie in het onderwijs:

  • De instrumentele visie ziet technologie als een neutraal hulpmiddel, gericht op efficiëntie, input en output, en standaardisatie.
  • De kritische visie daarentegen stelt waarden centraal.

De Haan vindt de instrumentele visie gevaarlijk en pleit voor de kritische visie, omdat:

  • De kritische visie veel meer aandacht heeft voor impliciete waarden in de technologie.
  • Bij de kritische visie het professioneel handelen van de leraar centraal staat.
  • Bij de kritische visie de context meer aandacht krijgt.
  • Bij de kritische visie meer ruimte is voor improvisatie.

Voor de toekomst van het onderwijs schetst De Haan drie scenario’s:

  • De samenleving van het superdashboard, waarbij de controle bij ontwikkelaars ligt, het onderwijs reactief is en digitale geletterdheid cruciaal.
  • De samenleving van de digitale nomaden, zonder formeel onderwijs, waarbij digitale technologie zich losmaakt van het onderwijs en haar eigen onderricht organiseert.
  • De samenleving van publieke regie, waarbij het onderwijs en publieke instituties de centrale plek vormen voor het opnieuw doordenken van nieuwe samenlevingsvormen en de rol van technologie daarin.

De Haan pleit voor het scenario van de publieke regie: “Daar ligt onze uitdaging.”

Drie uitdagingen

Over de uitdagingen voor de onderwijssector hebben De Haan en Kerssies gezamenlijk gepubliceerd. De Haan noemt drie uitdagingen:

  • De onderwijssector moet een eigen visie ontwikkelen op de rol van technologie en daarop sturen.
  • Het onderwijs moet een nieuw model van professioneel handelen creëren, waarbij de leraar handelend optreedt in interactie met de technologie.
  • De onderwijssector moet een systeemvisie ontwikkelen met vertegenwoordiging van alle partijen – ontwerpers, uitgevers, sectorvertegenwoordigers, onderwijsleiders, en leerkrachten. Met een nieuwe vorm van samen werken en denken, waarbij het onderwijs een stem heeft in alle fasen van het proces.

Bron: Kennisnet

Delen:

Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je nu in voor
de nieuwsbrief of registreer direct

Trending topics
LLO Katalysator wil mismatch op de arbeidsmarkt oplossen