Home Thema's 3. Digitaal lesgeven Onderwijs op afstand: 3 grote valkuilen
3. Digitaal lesgeven

Onderwijs op afstand: 3 grote valkuilen

Onderwijs op afstand
How to

Hoewel lesgeven op afstand de afgelopen jaren al meer en meer in opkomst was, is er sinds de coronacrisis geen ontkomen meer aan. Onderwijs op afstand is momenteel zelfs dagelijkse realiteit geworden. Hoewel het fijn is dat de mogelijkheden er zijn, schuilen er toch ook nog wat valkuilen achter.

De gevolgen van Covid-19 op het onderwijs

Sinds de coronacrisis hebben er nogal wat veranderingen plaatsgevonden wat betreft de manier van onderwijzen. Volledig thuis, volledig in de klas, deels thuis en deels op school, kortom: hybride onderwijs to the max. Maar ongeacht hoe lang het coronavirus ons nog in z’n greep houdt, onderwijs op afstand zal hoe dan ook blijven. In welke vorm of mate dan ook.

Onderwijs op afstand: zo houd je het effectief en interessant

Door de razendsnelle veranderingen als gevolg van de coronapandemie, was geen enkele docent voorbereid op het volledige thuisonderwijs. Niet qua tools en hardware, maar al helemaal niet qua mindset en onderwijsplan. Voor veel docenten, leerlingen én ouders was het studeren, werken en lesgeven vanuit huis behoorlijk wennen. Er bestond immers geen hapklaar handboek, waardoor de verschillen in aanpak groot waren. Hoewel onderwijsinstellingen en leerlingen hier steeds meer hun weg in lijken te vinden, blijft het nog altijd zoeken naar de juiste balans. Wanneer je kijkt naar de bevindingen van een jaar onderwijs op afstand, komen onderwijsprofessionals tot de conclusie dat met name herhaling, gamification en plezier ontzettend belangrijke onderdelen zijn bij thuisonderwijs.

Op zoek naar tips? We vertellen je hier hoe je lesgeven op afstand het beste kunt aanpakken, zodat het effectief én interessant blijft.

Valkuilen

Hoewel we veel baat hebben bij de vele mogelijkheden van digitalisering in het onderwijs, schuilen er toch nog wat valkuilen achter deze nieuwe manier van onderwijzen. We zetten drie grote valkuilen op een rij die hierbij komen kijken. Valkuilen met gevolgen voor zowel leerlingen als docenten.

Leerlingen raken hun ritme en interesse kwijt

Door de plotselinge introductie van onderwijs op afstand zijn leerlingen hun complete dagelijkse schoolritme kwijtgeraakt. Het feit dat de dagen opeens niet meer voorspelbaar zijn, kan voor veel leerlingen in het begin nog als een verademing voelen. Ze kunnen immers opeens langer uitslapen, ze zouden desnoods in hun pyjama de lessen kunnen volgen en ze hoeven niet meer door de regen te fietsen. Erg fijn, voor eventjes. Maar wanneer leerlingen lange tijd geen duidelijke structuur in hun dagelijks leven hebben, raken ze het overzicht kwijt en wordt het juist eentonig. Gevolgen hiervan kunnen zijn dat ze moeilijker in slaap vallen, maar ook dat ze ongemotiveerd worden en meer moeite hebben met hun concentratie en het maken van hun schoolwerk.

Hoe los je dit op?

Een duidelijk en vooral afwisselend takenoverzicht (per dag, per week of per maand) is daarom essentieel om meer rust te creëren en leerlingen scherp te houden. Daarnaast is het belangrijk om de lessen interessant en afwisselend te houden, bijvoorbeeld door meer in te spelen op interactie en gamification toe te passen. Ook thuis helpt het als de ouders ervoor zorgen dat leerlingen zich aan een vast ritme houden.

Microsoft Teams ontwikkelt overigens continu nieuwe tools en functionaliteiten om lessen overzichtelijker en praktischer te maken, zowel voor de docenten als de leerlingen. Benieuwd naar de nieuwste ontwikkelingen? We hebben ze hier voor je op een rijtje gezet.

Meer afleiding, minder controle

Waar je in de klas als docent ervoor kunt zorgen dat er zo min mogelijk afleiding in en rond de klas is, heb je daar tijdens het lesgeven op afstand maar weinig invloed op. Je leerlingen zitten immers verspreid over misschien wel 30 privé-lokalen, waar allemaal verschillende afleidingsfactoren aanwezig zijn. Werkende ouders, blaffende honden, studerende broertjes en zusjes of huilende baby’s. Niet alleen voor docenten is dit erg vervelend, ook voor de leerlingen zelf is het extra moeilijk om zich thuis te kunnen concentreren op de les.

Hoe los je dit op?

Helaas heb je hier als docent of onderwijsinstelling weinig invloed op. Wat bij de kinderen thuis allemaal gebeurt ligt buiten jouw macht. Wat in zekere zin wel kan helpen is het inzetten van goede koptelefoons, eventueel met noise cancelling. Op die manier zal geluidsoverlast in ieder geval beperkt worden. Ook zullen ouders er, voor zover mogelijk, strenger op toe moeten zien dat er meer rust heerst in de thuislokalen en dat de leerlingen gefocust blijven.

Minder één-op-één contact tussen leerling en docent

Dankzij de opkomst van digitaal onderwijs is ook gepersonaliseerd leren in een stroomversnelling geraakt. Bij gepersonaliseerd onderwijs volgen leerlingen vakken op het niveau dat het beste bij ze past. Hierdoor hoeven leerlingen niet te levelen met klasgenoten van een hoger of lager niveau, maar volgen ze hun eigen gepersonaliseerde leerpad. Docenten, leerlingen én ouders zijn hier erg positief over. Onder andere omdat leerlingen leren zelfstandiger te werken en beter te plannen, maar ook omdat blijven zitten niet meer aan de orde is.

Maar hoe persoonlijk is gepersonaliseerd onderwijs eigenlijk echt? Door de online lessen en de digitale persoonlijke dashboards lijkt het één-op-één contact tussen docent en leerling, maar ook tussen leerlingen onderling veel minder te worden. Terwijl dit juist nu van groot belang is. 

Hoe los je dit op?

Het is belangrijk geregeld contact te houden met zowel de leerlingen als de ouders. Daarom is het ten eerste essentieel dat leerlingen weten dat ze er niet alleen voor staan en dat ze je altijd kunnen benaderen als ze ergens niet uitkomen. Daarnaast is het belangrijk om ze af en toe apart te spreken via Microsoft Teams of Zoom om te overleggen hoe het gaat en waar ze tegenaan lopen.

Ook kun je leerlingen gebruik laten maken van een elektronische leeromgeving van de school. Op die manier blijven leerlingen onderling met elkaar verbonden en blijven ze gemotiveerd. Tot slot is het natuurlijk ook belangrijk om contact met de ouders te houden om te checken wat er nodig is om het schoolwerk gedaan te krijgen.

Kortom: de talloze online mogelijkheden bieden een perfecte uitkomst bij het onderwijzen op afstand. Maar… we moeten er wel voor waken dat de lessen persoonlijk, afwisselend en interessant blijven. Want juist door die afstand heb je hier niet altijd even veel grip op.

Tekst: Marjolein Sintenie

Delen:
Trending topics
Privacy van leerlingen bij digitale leermiddelen
Onderwijs op afstand: 3 grote valkuilen
Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks kennis en inspiratie over digitalisering en innovatie in het onderwijs in je mailbox.

Door op de button te klikken, meld je je aan voor de nieuwsbrief en ga je akkoord met de voorwaarden van Breens.

Bedankt voor je aanmelding voor de nieuwsbrief van Breens.nl, het kennis- en inspiratieplatform voor onderwijsprofessionals. Je ontvangt binnenkort de eerstvolgende editie in je mailbox.  We wensen je veel leesplezier! Het team van Breens.nl