Home Thema's Digitale vaardigheden De parallel tussen zorg en onderwijs is evident
Beveiliging en privacy

De parallel tussen zorg en onderwijs is evident

Achtergrond

De coronacrisis maakt het belang van goede ict haarfijn duidelijk. De parallel tussen zorg en onderwijs is evident. Ook binnen de zorg is sprake van een digitale transformatie, waar als gevolg van de coronamaatregelen een fikse versnelling aan is gegeven.

Dirk-Jan Schoneveld legt uit hoe dit zich ontwikkelt binnen de zorg, zijn ervaringen zijn in dit artikel opgenomen en door hem eerder gepubliceerd. Zijn collega Leonore Das vraagt zich af of deze ontwikkelingen vergelijkbaar zijn met het onderwijs: “Een rondgang bij onderwijsinstellingen leerde ons dat veel instellingen de structuren al klaar hadden staan, maar dat de coronacrisis als een vliegwiel voor het gebruik ervan heeft gewerkt. Daar is het onderwijs overigens niet uniek in. De digitale transformatie bij zorgorganisaties ontwikkelt zich rap en dat is ook zichtbaar in het bestedingspatroon.”

In de zorg bedroegen de ict-kosten in 2020 4,2 procent van de totale kosten, een kleine stijging ten opzichte van 2019. Binnen het onderwijs is eenzelfde stijging waar te nemen. Gemiddeld stijgen de kosten een 4,5% per jaar (Bron: ICT monitor MBO). Ook de ICT benchmark hogescholen van Berenschot laat een vergelijkbare trend zien.

Informatisering in de zorg en onderwijs.

Dirk-Jan: “Waar in het verleden de nadruk vooral lag op automatisering, wint informatisering nu sterk aan terrein. Denk hierbij aan data gedreven sturing. Concrete voorbeelden binnen de zorg zijn datatoepassingen om wachttijden te verkorten of het optimaliseren van beddencapaciteit.”

Leonore: “De datagedreven sturing in het onderwijs richt zich op het beter gebruik van studiedata voor verschillende doelen. Concreet voorbeeld is het sturen op studiesucces van studenten. De huidige coronacrisis heeft laten zien dat binnen het onderwijs de bestaande monitors functioneel bleken om de effecten op studiesucces te volgen en bij te sturen. De verruiming van de BSA (bindend studieadvies) voor het hoger onderwijs leidde ertoe dat er meer studenten de studie voort konden zetten na het eerste jaar. Uiteindelijk blijkt uit de monitor dat deze studenten na het 2e jaar niet massaal uitvallen, zo vertelde één van de gesprekpartners. Wel is duidelijk dat het sturen op studiesucces van studenten, veel genuanceerder is dan het sturen op verkorting van wachttijden. Er is echter bij beiden aandacht voor het welzijn van de patiënt of student.”

IT-veiligheid hoog op de agenda

“Informatieveiligheid en cybersecurity staan prominent op de agenda”, legt Dirk-Jan uit, “veilige en beschikbare ict-voorzieningen zijn noodzakelijk voor het functioneren van de organisatie, ook omdat de afhankelijkheid van ict steeds groter wordt. Dat vereist meer dan ooit goed continuïteitsbeheer. Storingen, ict-veiligheidsproblemen en datalekken kunnen namelijk vervelende gevolgen hebben.”

Eerder meldde de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) dat 28 procent van alle datalekken uit de zorgsector afkomstig is, waarmee de zorgsector in de top 3 van sectoren met de meeste datalekken staat. De meeste datalekken worden veroorzaakt doordat persoonsgegevens naar een verkeerde ontvanger gaan.

Het onderwijs heeft met 4% van alle datalekken hier minder mee te maken. Het onderwijs heeft meer en meer te maken met hacking, malware of phishing-incidenten. Het onderwijs volgt daar de zorg meer op de voet (11% versus 13%), zo blijkt uit het jaarverslag van de AP.

Groei van cloud services

“De ICT Benchmark Care van Berenschot laat zien dat zorgorganisaties steeds meer gebruik maken van flexibele constructies”, vertelt Leonore; “de traditionele Microsoft-infrastructuur wordt langzamerhand op meer en meer plekken vervangen door cloudoplossingen. Ook leveranciers van applicaties bieden steeds vaker hun software aan als een dienst (Software as a Service, SaaS) die vanuit de cloud wordt ontsloten. Die flexibele constructies bieden bovenal professionaliteit en wendbaarheid om op te schalen of af te schalen, iets waar binnen de zorg veel behoefte aan is.”

Een korte inventarisatie bij onderwijsinstellingen laat zien dat deze trend ook daar waarneembaar is, maar dat er grote verschillen zijn tussen onderwijsbesturen. Een grote universiteit heeft deze ontwikkeling vaak verder doorgevoerd dan een kleiner onderwijsbestuur in het primair onderwijs. Ook binnen die sector zijn er weer duidelijke verschillen tussen de besturen.

Eén van de factoren die invloed lijken te hebben is dat het zicht op het gebruik van applicaties en een overzicht van licenties door decentralisatie ontbreekt. Simpelweg is dus niet bekend welke abonnementen lokaal zijn afgesproken en is de verwachting dat er – ondanks het feit dat deze toepassingen zelf state-of-the-art zijn – een hoge mate van redundantie is van in gebruik zijnde applicaties.

“De huidige coronacrisis heeft laten zien dat binnen het onderwijs de bestaande monitors functioneel bleken om de effecten op studiesucces te volgen en bij te sturen”

Nieuwe sturingsvarianten

Dirk-Jan: “Met de toename van cloudoplossingen verschuiven de klassieke ict-beheertaken naar de leveranciers. De rol van de eigen ict-organisatie bestaat meer uit het bieden van functionele support en regievoering en integratie van diensten die uit de cloud worden afgenomen. De uitdaging die zorgorganisaties voor zichzelf zien, is om hier goed op te sturen en regie op te voeren.”

Van Capex naar Opex

“De opmars van flexibele constructies betekent dat zorgorganisaties overstappen van een model dat is gebaseerd op zelf investeren met kapitaaluitgaven (capital expenses oftewel Capex) naar een model op basis van operationele kosten (operational expenses oftewel Opex). Dat is vanuit financieel oogpunt niet minder dan een revolutie, die de kostenbeheersing in beginsel ten goede komt. Ander voordeel is dat IT-projecten sneller kunnen starten of eindigen, omdat vooraf geen eigen investeringen meer nodig zijn.”

Beperking van kosten

Leonore: “Een interessante constatering vanuit de ICT benchmark zorg was dat vooraf verwacht werd dat zorgorganisaties met een hoger SaaS-aandeel lagere beheerskosten zouden hebben. Dat bleek niet duidelijk het geval. Online software betekent immers dat kosten voor onderhoud in het contract zijn inbegrepen.

Minder applicaties binnen de eigen werkomgeving betekent daarom minder werkzaamheden voor het interne beheer. Ditzelfde vraagstuk speelt binnen het onderwijs ook, waarbij specifiek bij het onderwijs het gebrek aan overzicht van licenties mogelijk hierop versterkend werkt.”

Minder kostentransparantie

“De toenemende vraag naar flexibele contractvormen brengt ook andere financieringsconstructies met zich mee, veelal gebaseerd op gebruik (pay as you go). Hoewel dat de kostenvoorspelbaarheid vergroot, is de kostenopbouw minder transparant. Zo zijn het beheer van werkplekken, de hosting van applicaties en bedrijfsdata vaak onderdeel van één overkoepelend contract. De prijs laat zich dan lastig vergelijken met een traditionele financieringsconstructie waarbij je meer zicht hebt op de afzonderlijke kostencomponenten. Dat maakt het moeilijker om de marktconformiteit van de ict-kosten te beoordelen en om het bestedingsniveau te vergelijken met zorgorganisaties die werken met een andere mix aan financieringsconstructies.”

Uitgelezen kans

Dirk-Jan en Leonore zijn het er over eens dat de coronacrisis het belang van goede ict haarfijn duidelijk maakt: “Bijvoorbeeld als het gaat om het faciliteren van thuiswerken en digitaal overleg. Dat leidt tot een hernieuwde waardering voor de ict. Waar deze voorheen vooral als kostenpost werd gezien, wordt nu de toegevoegde waarde prominenter zichtbaar. Dat biedt momentum. Vooral voor organisaties die een inhaalslag hebben te maken, is dit een uitgelezen kans om de digitale transformatie te versnellen.

Het inzicht krijgen in toegevoegde waarde begint met het krijgen van overzicht. Welke investeringen heeft de instelling gedaan? Vaak wordt doelmatigheid aangehaald als focus van onderzoek. Daarbij wordt er gemakshalve van uitgegaan, dat de investeringen al passen bij het beleid en de voorgenomen uitkomsten doeltreffend zijn.” Parallel met de ICT benchmark zorg en hoger onderwijs, start Berenschot met de ICT benchmark funderend onderwijs. Deze benchmark geeft u inzicht in de omvang en samenstelling van uw IT kosten.

Delen:

Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je nu in voor
de nieuwsbrief of registreer direct

Trending topics
Hoe richt je met technologie onderwijs flexibel in?