Home Thema's Digitale vaardigheden Stand van zaken digitale geletterdheid aan het eind basisonderwijs
Digitale vaardigheden

Stand van zaken digitale geletterdheid aan het eind basisonderwijs

Achtergrond

Acht  van de tien schoolleiders zien een belangrijke rol voor het basisonderwijs in de ontwikkeling van digitale geletterdheid bij leerlingen. Bijna driekwart van de ondervraagde schoolleiders en meer dan de helft van de leerkrachten vindt dat hun school een duidelijke visie heeft op digitale geletterdheid in hun onderwijs. De helft van de ondervraagde scholen heeft deze visie echter nog niet of nauwelijks geïmplementeerd in het schoolbeleid of concrete activiteiten. Dat blijkt uit de peiling Digitale geletterdheid einde basisonderwijs 2021-2022.

Leerlingen veel zelfvertrouwen over digitale geletterdheid

In de peiling heeft de Inspectie van het Onderwijs voor het eerst in kaart gebracht hoe basisscholen werken aan het bevorderen van de digitale geletterdheid van hun leerlingen en wat leerlingen weten en kunnen op dit gebied.

Uit de peiling komt naar voren dat leerlingen veel zelfvertrouwen hebben op het gebied van hun digitale vaardigheden. Zo vinden acht op de tien leerlingen zichzelf heel erg goed in het sturen van digitale berichten. Alle leerlingen vinden het leuk om digitale apparaten te gebruiken. De onderzoekers zien in het peilingsonderzoek dat leerlingen wisselend scoren op de verschillende soorten opgaven die ze maakten. 

Schoolleiders en leerkrachten erkennen belang van onderwijs in digitale geletterdheid

Van de ondervraagde schoolleiders zien acht op de tien een belangrijke rol voor het basisonderwijs in de ontwikkeling van digitale geletterdheid bij leerlingen. Bijna driekwart van de ondervraagde schoolleiders en meer dan de helft van de leerkrachten vindt dat hun school een duidelijke visie heeft op digitale geletterdheid in hun onderwijs. De helft van de ondervraagde scholen heeft deze visie echter nog niet of nauwelijks geïmplementeerd in het schoolbeleid of concrete activiteiten. Een aanzienlijk deel van de schoolleiders wil een doorlopende leerlijn creëren om het onderwijs op dit gebied (verder) te implementeren.

Andere belangrijke uitkomsten van het onderzoek:

  • Op iets meer dan de helft van de scholen is een speciale coördinator voor digitale geletterdheid aangesteld.
  • Gemiddeld voelen leerkrachten zich redelijk bekwaam om onderwerpen rondom ICT-basisvaardigheden, informatievaardigheden en mediawijsheid te behandelen in groep acht. Zij voelen zich het minst bekwaam als het gaat om computational thinking. Computational thinking is het oplossen van problemen, het ontwerpen van systemen en het begrijpen van menselijk gedrag, gebruikmakend van concepten en werkwijzen uit de informatica en werkend vanuit een persoonlijk perspectief.
  • Activiteiten op het gebied van digitale geletterdheid zijn op ongeveer de helft van de scholen geïntegreerd in andere vakken. Het domein digitale informatievaardigheden komt het meest aan bod, computational thinking het minst.
Focusgroep duidt uitkomsten

Om de resultaten van het onderzoek te duiden, is een focusgroep van professionals uit de onderwijspraktijk, het onderwijsbeleid en het onderwijsonderzoek samengesteld. Zij reflecteerden op de peilingsresultaten en schetsen samen een beeld van de huidige situatie van het onderwijs in digitale geletterdheid en de kansen om dit verbeteren.

Adviezen focusgroep

De focusgroep kwam tot adviezen voor de onderwijspraktijk, voor het onderwijsbeleid en voor verder onderzoek.

Adviezen voor de onderwijspraktijk
  • Zorg dat leraren zelf meer digitaal geletterd worden, zowel inhoudelijk als didactisch.
  • Faciliteer leraren, bij voorkeur via een coördinator.
  • Ontwikkel een visie op digitale geletterdheid.
  • Integreer waar mogelijk digitale geletterdheid in de vakken.
  • Betrek leerlingen bij lesopdrachten.
  • Heb aandacht voor de ethische kant.
Adviezen voor het onderwijsbeleid
  • Het initiatief voor betere digitale geletterdheid ligt bij de overheid.
  • Digitale geletterdheid verdient een prominente plek in de curricula van lerarenopleidingen.
  • Het expertisepunt Digitale geletterdheid moet zichtbaarder worden.
  • Dynamische kerndoelen zijn nodig.
  • Digitale geletterdheid moet worden gemonitord.
Adviezen voor verder onderzoek
  • Blijf volgen wat scholen doen aan digitale geletterdheid.
  • Betrek besturen bij het onderzoek.
  • Onderzoek de kennis van leerkrachten, inhoudelijk en didactisch.
  • Neem de thuissituatie mee in onderzoek.
  • Richt onderzoek (nog) veel meer op de leerlingen zelf.
Over het onderzoek

Voor het onderzoek maakten 2191 leerlingen in een representatieve steekproef van 120 klassen op 97 basisscholen aan het einde van groep 8 op de basisschool digitale toetsen op tablets. De toetsopgaven gingen over vier verschillende domeinen van digitale geletterdheid: digitale informatievaardigheden, ICT-basisvaardigheden, mediawijsheid en computational thinking. De nadruk in de toets lag op digitale informatievaardigheden. Daarnaast waren er voor leerlingen, leerkrachten en schoolleiders vragenlijsten en verdiepende interviews. 

Bron: Onderwijsinspectie.

Delen:

Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je nu in voor
de nieuwsbrief of registreer direct

Trending topics
Met cyberrisicopool als mbo samen risico dragen
Lessen uit ransomware-aanval op British Library
Vlaamse scholen boeken opnieuw digitale vooruitgang