Home Thema's Gepersonaliseerd leren Passend onderwijs in de praktijk: het plan vs de realiteit
Gepersonaliseerd leren

Passend onderwijs in de praktijk: het plan vs de realiteit

Passend onderwijs in de praktijk
Blog

Sinds augustus 2014 is de Wet op passend onderwijs ingevoerd. Hiermee hebben alle kinderen het recht op een plek op een school die bij hun kwaliteiten en mogelijkheden passen. Een mooi plan, maar hoe staat het met de uitwerking en de realiteit?  

Wat is passend onderwijs?  

De Wet passend onderwijs – kortweg passend onderwijs genoemd – staat voor de manier waarbij ondersteuning wordt geboden voor leerlingen. Of zoals de PO-raad omschrijft: “Kinderen moeten altijd de beste vorm van onderwijs en zorg aangeboden krijgen binnen de school, passend bij hun ontwikkeling. Het belang van het kind moet daarbij voorop staan.”  

Dit betekent overigens niet dat passend onderwijs een aparte schoolsoort of onderwijsmethode is. Het is simpelweg het recht dat leerlingen hebben om onderwijs te volgen op een plek die past bij hun kwaliteiten en mogelijkheden, waar nodig met extra ondersteuning. Deze wet geldt sinds 1 augustus 2014 voor alle basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs.  

Zoals de naam al doet vermoeden heeft passend onderwijs dus als voornaamste doel om leerlingen onderwijs te bieden dat het beste bij ze past. Op die manier wordt er zo veel mogelijk voorkomen dat leerlingen thuis blijven zitten of les krijgen op het verkeerde niveau of met te weinig begeleiding. Ook zou dit ervoor moeten zorgen dat er minder kinderen te snel naar het speciaal onderwijs doorverwezen worden. Dit wil overigens niet zeggen dat speciaal onderwijs helemaal niet meer nodig is. 

Zorgplicht 

Bij de Wet passend onderwijs komt ook de zogenoemde zorgplicht kijken. Dit houdt simpelweg in dat een school al zijn leerlingen een zo passend mogelijke vorm van onderwijs moet aanbieden. Wanneer de school hier om wat voor reden dan ook niet toe in staat is moet de school een voorstel aan de ouders doen voor een aanbod binnen hun samenwerkingsverband dat wél zou moeten passen.  

Toen vs nu 

Voordat de Wet passend onderwijs op 1 augustus 2014 werd ingevoerd ging het net even anders. Toen bestonden er landelijke regels om te bepalen wanneer een leerling in aanmerking kwam voor speciaal onderwijs of een zogenoemd rugzakje zou hebben. Sinds de wet op passend onderwijs is ingevoerd maken scholen hier zelf regels voor, maar dan wel in samenspraak met andere scholen en instanties.  

Scholen die in dezelfde regio zijn gevestigd werken onderling samen om dit in de praktijk te brengen. Die samenwerking is overigens verplicht, aangezien de Wet passend onderwijs een samenwerkingsverband eist waarin onderling een ondersteuningsplan opgesteld wordt. Feitelijk houdt dit in dat er afspraken gemaakt worden over onder andere het niveau van de basisondersteuning op de scholen en de verdeling van de middelen. Maar ook over de manier waarop er voor een samenhangend geheel van voorzieningen voor extra ondersteuning wordt gezorgd.  

Kostenplaatje passend onderwijs  

De kosten van deze wet liggen overigens grotendeels bij de overheid. Alle scholen in Nederland – ook het (voortgezet) speciaal onderwijs – ontvangen namelijk per ingeschreven leerling een vast budget vanuit het Rijk. Ook ontvang het eerdergenoemde samenwerkingsverband van de scholen nog een aanvullend budget voor extra ondersteuning.  

De realiteit: passend onderwijs in de praktijk 

Maar hoe ziet dit er in de praktijk uit? Is de realiteit net zo rooskleurig als het geschetste plaatje? En hoe kijken leerlingen, ouders en docenten hier eigenlijk naar? Over het algemeen kijken leraren positief tegen het passend onderwijs aan, al kleven er ook nadelen aan passend onderwijs en heeft het gevolgen voor hun werkdruk. Ze voelen zich zwaarder belast en hebben dan ook vooral behoefte aan extra handen, zo blijkt uit een evaluatie van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek. De extra belasting zit ‘m overigens niet per se in de omvang van het werk, maar voornamelijk in de veranderende aard van de problemen, zoals gedragsproblemen en problemen met de werkhouding. Buiten extra handen zien docenten ook graag meer materialen en een vermindering van administratieve last rond extra ondersteuning.  

Ook ervaren leraren veel onduidelijkheid over het passend onderwijs, zo blijkt uit een enquête die onderwijsvakbond AOb onder ruim 5000 leraren uit het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs heeft gehouden. Daarnaast geven leraren in het reguliere en het speciaal onderwijs aan grote problemen te ervaren met de hulp aan leerlingen met psychische en lichamelijke aandoeningen. Zo zijn er per klas gemiddeld drie leerlingen die geen extra ondersteuning krijgen, terwijl dat wel de afspraak is en ook zeker nodig is.  

Daarnaast zouden er nog altijd te veel leerlingen doorverwezen worden naar het speciaal onderwijs, terwijl het de bedoeling was om maatwerk te leveren zodat ze zo veel mogelijk op het regulier onderwijs kunnen blijven. 

Ontwikkelingen

Het kan dan ook niet anders dan dat er nog volop gesleuteld moet worden aan de uitvoering van de Wet passend onderwijs. Recentelijk heeft minister Slob (onderwijs) dan ook 25 maatregelen genomen om passend onderwijs te verbeteren voor leerlingen, ouders én leraren. Zo krijgen leerlingen en hun ouders onder andere meer te zeggen over passend onderwijs en krijgen leerlingen een zogenoemd hoorrecht. Op die manier worden leerlingen zelf ook betrokken bij besluiten over hun oplossing. Daarnaast worden ouders beter geïnformeerd over de mogelijkheden wanneer ze er met de school niet uitkomen.  

Tekst door Marjolein Sintenie

Delen:

Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je nu in voor
de nieuwsbrief of registreer direct

Trending topics
De ingrediënten voor het ideale hybride leslokaal
101 basisprincipes voor IT-security
Veilig blijven werken met Google, kan dat wel?
Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks kennis en inspiratie over digitalisering en innovatie in het onderwijs in je mailbox.

Door op de button te klikken, meld je je aan voor de nieuwsbrief en ga je akkoord met de voorwaarden van Breens.

Bedankt voor je aanmelding voor de nieuwsbrief van Breens.nl, het kennis- en inspiratieplatform voor onderwijsprofessionals. Je ontvangt binnenkort de eerstvolgende editie in je mailbox.  We wensen je veel leesplezier! Het team van Breens.nl