Home Thema's 6. Hybride onderwijs Digitalisering in het onderwijs: dit zijn de voor- en nadelen
6. Hybride onderwijs

Digitalisering in het onderwijs: dit zijn de voor- en nadelen

Digitalisering in het onderwijs
Achtergrond

Net als vrijwel alles in het dagelijks leven, digitaliseert ook het onderwijs. Hoewel de coronacrisis dit in een hogere versnelling heeft gezet, was digitalisering al veel langer aan de orde. Toch zijn er nog wel wat drempels rondom die digitalisering. We zetten de voor- en nadelen van digitaal onderwijs voor je naast elkaar.

Digitalisering in het onderwijs valt niet meer te ontkennen. Hoewel hybride onderwijs, gepersonaliseerd onderwijs en digitaal onderwijs al in opmars waren, heeft de coronacrisis ervoor gezorgd dat dit nog meer en sneller naar de voorgrond is gebracht. Zo was online lesgeven tijdens de lockdown lange tijd zelfs de enige manier om het onderwijs door te laten gaan. Maar ook wanneer de scholen weer (gefaseerd) open zijn is digitalisering in het onderwijs ‘here to stay’.

Digitale geletterdheid

En zo gek is dat niet. Heel de wereld raakt immers hoe dan ook steeds meer doordrongen van technologie. Ons leven speelt zich simpelweg meer en meer online af en we blijven vrijwel continu met elkaar verbonden.

En juist omdat we ons in zo’n digitaal tijdperk bevinden is het belangrijk dat iedereen meebeweegt met die digitalisering. Dus ook kinderen, het liefst zo vroeg mogelijk. Want om goed te kunnen functioneren in deze maatschappij is het essentieel om al vanaf jonge leeftijd kennis te maken met het digitale leven. Dit kan echter alleen wanneer zij tijdens het basisonderwijs al kennismaken met de digitale wereld. Om kinderen voor te bereiden op die (gedigitaliseerde) toekomst is digitale geletterdheid één van de vakgebieden in het nieuwe toekomstgerichte leerplan.

Digitale geletterdheid bestaat uit een combinatie van een aantal digitale vaardigheden:

  • Basis ICT-vaardigheden: basiskennis over het (veilig) gebruiken van computers.
  • Mediawijsheid: bewust, kritisch en actief omgaan met media.
  • Informatievaardigheden: zoeken, vinden en verwerken van digitale informatie.
  • Computational thinking: problemen op kunnen lossen met behulp van computers. 
Voordelen van digitalisering in het onderwijs

De zogenaamde verschuiving waarbij leerlingen hun boeken in feite omruilen voor het internet heeft vele voordelen. Pluspunten voor het onderwijs zelf, maar ook voor de docenten én de leerlingen.

Lessen zijn overal te volgen (en geven)
Ten eerste heeft gedigitaliseerd onderwijs natuurlijk als groot en bekend voordeel dat lessen praktisch overal gevolgd én gegeven kunnen worden, door middel van programma’s als Microsoft Teams en Zoom. Dit heeft er onder andere voor gezorgd dat de lessen tijdens de lockdown grotendeels door konden gaan vanuit huis.

Gepersonaliseerd
Daarnaast maakt gedigitaliseerd onderwijs het onder andere makkelijker om gepersonaliseerd onderwijs toe te passen. Zo kunnen vakkenpakketten afgestemd worden op de ambities en behoeften van de leerling, zodat ze een leerpad kunnen volgen dat interessant en haalbaar is. Ook kan de inhoud gedifferentieerd overgebracht worden, waardoor iedere leerling de stof op zijn of haar niveau tot zich kan nemen. Daarbij maakt de digitalisering het makkelijker om de ontwikkelingen van de leerlingen bij te houden.

Gedigitaliseerd onderwijs maakt het makkelijker om gepersonaliseerd onderwijs toe te passen

Sneller
Gedigitaliseerd onderwijs is in vrijwel alle opzichten sneller. Zowel met het delen van de kennis als het geven van feedback, maar ook met het inleveren van opdrachten.

Tijd winnen
Ook zorgt het gedigitaliseerde onderwijs ervoor dat docenten op vele vlakken tijd winnen. Denk bijvoorbeeld alleen al aan het nakijken van toetsen en opdrachten. Dit kan tegenwoordig grotendeels automatisch, waardoor docenten de gewonnen tijd kunnen besteden aan belangrijkere dingen zoals persoonlijke begeleiding aan leerlingen.

Aantrekkelijker
Tot slot misschien wel het allerbelangrijkste voordeel: digitalisering maakt het onderwijs vele malen aantrekkelijker, zowel voor leerlingen als leraren. Omdat leerlingen digitaal onderwijs als leuker beschouwen, blijven zij over het algemeen langer gemotiveerd en nemen ze logischerwijs ook meer stof tot zich. Met uiteindelijk betere resultaten als gevolg. Uiteraard zorgt dit er ook voor dat docenten over het algemeen ook meer plezier ervaren in hun vak.

Conclusie: door de digitalisering hebben docenten meer mogelijkheden om te variëren met lesmateriaal en onderwijsmethodes. Op die manier kunnen ze ervoor zorgen dat het onderwijs persoonlijker wordt en beter aansluit op de leerbehoeften van de leerlingen.

Nadelen van digitalisering in het onderwijs

Uiteraard kleven er ook enkele nadelen aan gedigitaliseerd onderwijs. Of beter gezegd: docenten en onderwijsinstellingen lopen op bepaalde vlakken nog tegen een aantal struikelblokken. Hierdoor zijn er nog heel wat onderwijsinstellingen die enigszins terughoudend zijn in het digitaliseren van het onderwijs. Het gaat hierbij om de volgende struikelblokken volgens Henriëtte Maassen van den Brink, voorzitter van de Onderwijsraad:

Scholen zijn er niet klaar voor
Ten eerste zijn lang niet alle onderwijsinstellingen voorbereid op gedigitaliseerd onderwijs, omdat ze de digitale randvoorwaarden simpelweg nog niet op orde hebben. Denk hierbij aan een slecht beveiligd netwerk (zowel qua privacy als security), maar ook aan gebrekkige basale infrastructuur. Matige internetverbindingen, slechte hardware en oude computers zijn hierbij geen uitzondering. Ook heeft lang niet elke onderwijsinstelling één infrastructuur, terwijl dat juist nodig is om toepassingen op elkaar aan te kunnen sluiten en informatie uit te kunnen wisselen.

Lang niet alle onderwijsinstellingen zijn voorbereid op gedigitaliseerd onderwijs, omdat ze de digitale randvoorwaarden simpelweg nog niet op orde hebben

Geen goede samenwerking
Ook het ontbreken van zogenaamd eigenaarschap van gedigitaliseerd onderwijs belemmert de ontwikkelingen. Helaas zijn geldkwesties hierbij vaak een issue. Hierdoor hebben de mensen uit het onderwijs weinig tot geen inbreng over hoe de digitalisering het best kan worden ingezet. Een goede samenwerking tussen de onderwijsinstellingen, de leerlingen én de ouders is dan ook echt vereist om gedigitaliseerd onderwijs te realiseren. Zowel op het gebied van inhoud als techniek.

Gebrek aan deskundigheid
Tot slot is het laatste en tegelijkertijd het grootste struikelblok het gebrek aan digitale deskundigheid en visie over hoe digitalisering geïntegreerd moet worden in het onderwijs. Hierbij komen er veel vragen en kwesties kijken waar nog geen eenduidig antwoord op gevonden is. Denk aan vragen als: Wat voor rol krijgt de docent? Hoe moet je omgaan met de privacy en veiligheid van de kinderen? Hoe ga je om met overmatig schermgebruik?

Kortom: er moet op korte termijn een duidelijke visie ontwikkeld worden om te bepalen wat voor invloed technologie op het onderwijs heeft. En belangrijker nog: hoe hiermee omgegaan moet worden.

Online én offline: Hybride onderwijs heeft de voorkeur

Met alle voor- en nadelen van digitaal onderwijs in het achterhoofd kom je eigenlijk tot de conclusie dat een combinatie van online en offline onderwijs de beste keuze lijkt. Hybride onderwijs dus.

Het onderwijs volledig online laten plaatsvinden staat niet hoog op de wensenlijst. Dit komt mede doordat er nog te weinig bekend is over de gevolgen. Zowel qua inhoud van het onderwijs, als de invloed op de leerlingen en hun cognitieve ontwikkelingen op lange termijn. Daarnaast blijft de offline interactie tussen docent en leerling, maar ook tussen leerlingen onderling, hoe dan ook ontzettend belangrijk.

In feite blijft de kern van het leraarschap hetzelfde in het gedigitaliseerd onderwijs, alleen zal de docent de leerlingen wel moeten kunnen helpen om technologieën op de juiste manier in te zetten.

Tekst: Marjolein Sintenie

Delen:
Trending topics
Privacy van leerlingen bij digitale leermiddelen
Onderwijs op afstand: 3 grote valkuilen
Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks kennis en inspiratie over digitalisering en innovatie in het onderwijs in je mailbox.

Door op de button te klikken, meld je je aan voor de nieuwsbrief en ga je akkoord met de voorwaarden van Breens.

Bedankt voor je aanmelding voor de nieuwsbrief van Breens.nl, het kennis- en inspiratieplatform voor onderwijsprofessionals. Je ontvangt binnenkort de eerstvolgende editie in je mailbox.  We wensen je veel leesplezier! Het team van Breens.nl