Home Thema's Onderwijsinnovatie Burgerschap onder de maat?
Onderwijsinnovatie

Burgerschap onder de maat?

Burgerschap onder de maat
Achtergrond

Als je in het onderwijs werkt is het je vast niet ontgaan: De Staat van het Onderwijs is weer uitgebracht. Dit rapport wordt jaarlijks gepubliceerd door de Inspectie van Onderwijs en geeft eigenlijk weer hoe de onderwijsvlag erbij hangt. Voor deze blog zoom ik in op Burgerschap, dat valt net als Nederlandse taal en Rekenen-wiskunde onder de basisvaardigheden (OP0). Wat direct opvalt in de grafiek is het hoge percentage herstelopdrachten bij Burgerschap; alle schoolsoorten ‘scoren’ hier boven de 50%! (zie figuur).

Waarom zoveel herstelopdrachten?

Bij het zien hiervan krijg je bijna de indruk dat scholen zich hier totaal niet mee bezighouden. Gelukkig is dat niet wat het lijkt. Sinds de aanscherping van de wettelijke burgerschapsopdracht (1 augustus) 2021 zijn scholen massaal met burgerschap aan de slag gegaan en dat heeft geleid tot heel gevarieerde aanpakken. Waar de ene school zich vooral richt op een bepaald thema, kiest een andere school voor een aanpak vanuit de vakken(maatschappijleer/Nederlands/Aardrijkskunde etc.).

Dan blijft toch de grote vraag: Waarom zoveel herstelopdrachten, terwijl de aandacht voor burgerschap juist zo groot is?

Wat bij een heel groot gedeelte van de herstelopdrachten nodig is, zou je kunnen samenvatten in drie woorden:

  • Doelgericht
  • Samenhangend
  • Afstemming
Onvoldoende doelgericht en samenhangend

In veel gevallen wordt burgerschap als losse elementen aangeboden. Er is geen duidelijke doorlopende lijn in het aanbod te ontdekken, waardoor samenhang ontbreekt. Daarnaast is het doel bij veel activiteiten niet altijd even helder (doelgericht). Heldere doelen zijn belangrijk om te bepalen of je een doel ook daadwerkelijk hebt gehaald. Pas dan weet je of je activiteiten hebben bijgedragen aan het bevorderen van burgerschap (kern van de wettelijke opdracht).

Te weinig afstemming van curriculum met de leerlingpopulatie

Uit het rapport:

‘Door te weten met welke vaardigheden en kennis leerlingen en studenten binnenkomen en waar ze moeten staan, na deze les, aan het eind van het blok en als ze uitstromen naar het volgende jaar. We zien nu dat er nog te veel wordt gehandeld vanuit het gemiddelde. Het zicht op de individuele leerling of student en diens hulpvraag ontbreekt en dat is niet effectief’

Om deze afstemming goed te kunnen doen is het niet alleen belangrijk dat je je eigen leerlingen kent, maar ook dat je weet waar ze staan op het gebied van burgerschapsvaardigheden. Hier kunnen per leerling, klas, afdeling of school grote verschillen zijn. Waar de ene klas zich kan verbeteren op democratische waarden, zal een andere klas mogelijk kunnen groeien op het gebied van duurzaamheid. Om het curriculum goed af te stemmen op de populatie is noodzakelijk dat je weet waar een leerling of klas staat; het is je vertrekpunt.

Kortom; is burgerschap in Nederland nu onder de maat? Daar zullen de meningen over verdeeld zijn. Ik ben er van overtuigd dat wanneer je als school bovenstaande woorden (doelgericht, samenhangend en afstemming) tegen het licht houdt, dit echt recht doet aan de burgerschapsopdracht.

Lesgeven in Burgerschap

Wil je ook met jouw school werk maken van afstemming, doelgerichtheid en samenhang bij het lesgeven in Burgerschap?

Als Gouwe Academie denken we graag met je mee en hebben we Zien!+ Burgerschap ontwikkeld. Met Zien! (beschikbaar voor PO en VO) breng je via observaties het sociaal-emotioneel functioneren van leerlingen in kaart en kan je vervolgens het hele proces van handelingsgericht werken doorlopen: van signaleren tot handelen.

De Zien!+ Burgerschapslijst helpt om Burgerschap vorm te geven aan de hand van zes thema’s: Samen, Verschillen, Duurzaamheid, Digitaal, Democratie en Wereld. Hiermee krijg je in één oogopslag in beeld waar en bij wie nog groei mogelijk is. Wil je hierover verder praten? Neem dan gerust contact met me op.

Over de gastredacteur

Gerrald van Beek is werkzaam bij Gouwe Academie en Onderwijsadviseur bij Zien!vo. Het expertsysteem Zien! voor het voortgezet onderwijs is een instrument om de ondersteuningsvragen op het gebied van sociaal-emotioneel functioneren en leer-werkhouding van leerlingen in beeld te brengen. Binnen deze functie houdt Gerrald zich vooral bezig met de advisering van scholen met betrekking tot het versterken van het sociaal-emotioneel klimaat.

Delen:

Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je nu in voor
de nieuwsbrief of registreer direct

Breens.nl is voor- en door onderwijsprofessionals. We willen regelmatig professionals aan het woord laten op Breens.nl in de vorm van een gastcolumn. Wil jij een column schrijven? Neem dan contact op met de redactie van Breens.nl (via Contact).
Trending topics