Home Thema's Onderwijsinnovatie Het nieuwe lezen geeft een impuls aan het leesonderwijs 
Onderwijsinnovatie

Het nieuwe lezen geeft een impuls aan het leesonderwijs 

Achtergrond

Kinderen en jongeren lezen steeds minder. Om het probleem van ontlezing in Nederland op te lossen, is volgens innovatieve leermiddelenontwikkelaar Blink een radicaal andere aanpak van het leesonderwijs nodig. Daarom heeft Blink de onderwijsmethodiek ‘Het nieuwe lezen’ ontwikkeld. Die helpt leraren in hun leesonderwijs om scholieren positieve leeservaringen te geven, zodat ze na schooltijd blijven lezen. “Je moet van het lezen een beleving maken, op de inhoud. En kinderen daarin serieus nemen”, aldus Jorien Castelein, directeur en oprichter Blink.  

In 2014 is Blink gestart met Het nieuwe lezen. De onderwijsmethodiek werd eerst in het voortgezet onderwijs uitgerold. Al snel kwam uit onderzoek naar voren dat het probleem eerder opgelost moest worden, waarna de lesmethode in 2020 werd ingezet binnen het basisonderwijs. Volgens Castelein is het ontlezen onder jongeren een relevant, maatschappelijk probleem. “Uit internationaal vergelijkend onderzoek van PISA volgt dat 24 procent van de vijftienjarigen onvoldoende geletterd is om mee te kunnen draaien in de maatschappij. En zelfs 42 procent vindt lezen tijdverspilling.” Het onderzoek werd uitgevoerd in 77 landen waar Nederland qua leesmotivatie onderaan de lijst staat. “Verhoudingsgewijs hebben wij een bloedhekel aan lezen”, zegt Castelein. “Dat is erg, want uit onderzoek blijkt dat motivatie de beste voorspeller is van prestaties en leesresultaten. Nadat het ons gelukt was om met innovatieve producten – Blink Engels en Blink Wereld – in een vraag en een probleem te voorzien hebben we de focus verlegd naar het lezen.”  

Het nieuwe lezen 

Blink wil de essentie van het lezen binnen scholen weer op de kaart krijgen. In samenwerking met wetenschappers, scholen, leraren en leerlingen is er een plan van aanpak ontwikkeld. Het nieuwe lezen bestaat uit vijf aandachtspunten: lezen uit nieuwsgierigheid, actief bezig zijn met wat je hebt gelezen, een rijke leesomgeving, langer binnen hetzelfde thema lezen en taalvaardigheden in samenhang behandelen.  

“We zijn gaan co-creëren en tot het inzicht gekomen dat dingen fundamenteel anders moeten, dan hoe we het nu op de meeste scholen aanpakken.”

Castelein: “Hoe word je nu een betere lezer? We zijn gaan co-creëren en tot het inzicht gekomen dat dingen fundamenteel anders moeten, dan hoe we het nu op de meeste scholen aanpakken. Er zat een enorme kloof tussen de onderwijspraktijk en wat we weten van wat werkt.”  Om een betere lezer te worden is het belangrijk dat leerlingen veel gaan lezen. “In de kern draait het om lezen uit nieuwsgierigheid. Je moet geboeid lezen, want alleen als je geboeid leest komen er processen in je hoofd op gang om een betere lezer te worden. Het is een zelflerend mechanisme: om beter te lezen, moet je het veel doen. Experts adviseren minimaal een half uur per dag. Toch zijn er nog maar weinig scholen waar dit structureel gebeurt. De kans is groot dat wanneer je deze vijf aandachtspunten toepast, je enorme sprongen maakt om de leesvaardigheden te vergroten”, vertelt Castelein.  

Samenwerking binnen het leesonderwijs 

Binnen het onderwijs wordt lezen vaak als een individuele activiteit gezien, maar Blink ziet waarde in het samen lezen. “Lezen is een hele krachtige manier om snel iets te weten te komen of een verhaal te volgen. Dat is uiteindelijk de ‘reason why’ van lezen. Als je gaat lezen moet je over een bepaalde grens heengaan om in het verhaal of de materie te komen. En dat is een groot obstakel voor veel leerlingen. Wij willen hen weer het plezier geven; de ontdekking van wat het je kan brengen als je wel wordt meegesleept in een verhaal”, benadrukt Castelein. “Ook zien we doordat we lezen meer een collectieve activiteit maken dat het hen prikkelt. In een van onze modules gaan kinderen samen een boek lezen ‘Ontsnap uit dit boek – Titanic’. Je kijkt dan met veel verschillende perspectieven naar het onderwerp en de tekst, en daardoor word je een veel betere lezer. Daarbij maken wij online een hele visuele, prikkelende beweging van het lezen. Je ziet kinderen die nog nooit een positieve ervaring met een boek of met lezen hebben gehad, ademloos aan het vertellen en lezen zijn. Die ervaring willen we kinderen in het onderwijs geven, omdat je daar je hele leven iets aan hebt.” 

Digitaal leermiddel en papieren boek 

Uit onderzoek blijkt dat een verhaal nog steeds het beste beklijft door uit een boek te lezen. Castelein: “Maar er is ook recent nieuw onderzoek dat erop wijst dat we deze onderzoeksuitkomst mogelijk verkeerd interpreteren. Dat het mogelijk niet intrinsiek het medium boek is dat maakt dat kinderen daar beter uit kunnen lezen, maar dat het gaat om de houding waarmee ze digitale media gewend zijn te gebruiken. Omdat ze op digitale media gewend zijn snel te swipen, gaan ze ook een digitaal boek vluchtig lezen. Superinteressant vinden we dit, zo’n nieuwe hypothese. En er zijn ook al nieuwe start-ups die op dit onderzoek inspelen door te onderzoeken of ze een nieuwe digitale leesapp kunnen creëren die bij kinderen een mindset van concentratie en rust oproept in plaats van swipe-gedrag.”  

“We zijn zowel voor digitaal lezen, maar ook fysiek lezen. Een goede mix is belangrijk” 

“Wij geloven hoe dan ook dat je de werkelijkheid moet volgen. We zijn zowel voor digitaal lezen, maar ook fysiek lezen. Een goede mix is belangrijk”, zegt Castelein. “In het basisonderwijs hebben we het nu met alle Nederlandse kinderboekenuitgevers en grote schrijvers mogelijk gemaakt dat bij onze methodiek elk kind vijf boeken mee naar huis krijgt. Er zijn veel kinderen in Nederland die zelf nooit een boek thuis hebben. Fantastisch dat we deze boeken fysiek kunnen meegeven. Maar daarnaast bieden we ook digitale boeken waaruit kinderen kunnen kiezen. Ook dat is waardevol, juist doordat een kind dan zelf een titel kan uitkiezen.”  

Week van het Lezen en Schrijven

Tijdens de Week van het Lezen en Schrijven wordt samen met gemeenten maar ook bibliotheken en vrijwilligersorganisaties aandacht gevraagd voor het verminderen en voorkomen van laaggeletterdheid in Nederland. De week is onder meer een initiatief van de leescoalitie, een consortium van partijen die zich bezighouden met het stimuleren van leesvaardigheden en digitale inclusie. “Wij ondersteunen de week, omdat wij het ontzettend belangrijk vinden om het onderwerp op de kaart te zetten. Daarom dragen wij bij aan de online en offline communicatie, bijvoorbeeld de website en het delen van initiatieven”, aldus Castelein.  

Tussen Blink en de leescoalitie is er een wisselwerking ontstaan waarbij ze elkaars initiatieven ondersteunen. “Zij ondersteunen nu ons initiatief Blink Zomerlezen. In de zomervakantie lezen kinderen bijna niet vrijwillig. Zo gaat de leesvaardigheid nog verder achteruit. Wij hebben kinderboekenauteurs gevraagd om een spannend verhaal te schrijven dat kinderen op hun telefoon kunnen lezen”, zegt Castelein. “Kinderen willen best lezen, maar laat ze over onderwerpen lezen die ze interessant vinden. Wanneer je ze serieus neemt, dan komt het echt goed.” 

Delen:

Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je nu in voor
de nieuwsbrief of registreer direct

Trending topics
Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze Breens Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks kennis en inspiratie over digitalisering en innovatie in het onderwijs in je mailbox.

Door op de button te klikken, meld je je aan voor de nieuwsbrief en ga je akkoord met de voorwaarden van Breens.

Bedankt voor je aanmelding voor de nieuwsbrief van Breens.nl, het kennis- en inspiratieplatform voor onderwijsprofessionals. Je ontvangt binnenkort de eerstvolgende editie in je mailbox.  We wensen je veel leesplezier! Het team van Breens.nl