Home Thema's Onderwijsgebouw 2.0 Van bricks naar clicks, en weer terug in het onderwijs
Onderwijsgebouw 2.0

Van bricks naar clicks, en weer terug in het onderwijs

Alexandra den Heijer - TU Delft
Achtergrond

“Iedereen dacht dat de trend in het onderwijs van bricks naar clicks zou gaan; dus een ontwikkeling binnen de huisvesting van traditioneel, naar netwerk en virtueel”, zegt Alexandra den Heijer, Professor Public Real Estate aan de TU Delft. Maar zij constateert dat een andere beweging gaande is. “Als het gaat om de campus moeten we het verleden opnieuw uitvinden en de toekomst faciliteren met goede online tools.”

“De traditionele campus kenmerkt zich door exclusiviteit en een territoriaal ruimtegebruik, het netwerkmodel juist door interactie en gedeelde voorzieningen en in het virtuele model zien we dat steeds meer individueel en tijdonafhankelijk plaats vindt. In het laatste model lijken de fysieke randvoorwaarden er minder toe te doen, maar is dat ook zo in de praktijk? Het Financieel Dagblad van september 2021 kopte dat de studieresultaten dat jaar zelfs beter waren, ondanks de coronapandemie. Tegelijkertijd voelde 55% van de studenten zich slechter dan een jaar ervoor, omdat er geen fysieke ontmoeting mogelijk was.

Vitalisering van de fysieke campus

De fysieke campus heeft een structurerend en ordenend effect op het leven van studenten. Sterker nog; op de campus zien we een trend waarbij steeds meer high tech met no tech wordt gecombineerd. Het onderwijs gaat deels weer terug naar studie- en werkvormen zonder devices, omdat docenten en studenten echt contact willen met real-time informatieoverdracht en een uitwisseling van kennis en ideeën. Persoonlijke ontwikkelingen als de enorme werk- en tijdsdruk, de vele afleidingen door sociale media en de groeiende haat-liefde relatie met de smartphone, spelen zeker een rol. Met andere woorden; dachten veel mensen rond 2011 nog dat we ons zouden ontwikkelen naar een meer virtuele campus, sinds 2016 zien we juist weer een vitalisering van de fysieke campus. Er staan lange wachtrijen voor de bibliotheek, omdat stilte een schaars goed is geworden.

Campus combinatie high tech met no tech

Volgens onderzoek van de VSNU hebben studenten weer meer behoefte aan fysieke ontmoetingsruimtes en studiewerkplekken. Daarbij is het vaak lastig en bovendien kostbaar om een goede thuiswerkplek te creëren. We zien op de campus zelfs gedrag zoals in vakantieoorden, waarbij toeristen in de vroege ochtend al een handdoek op hun stoel leggen. Dat gebeurt ook in onze studiezalen en noemen we digitaal handdoekje leggen. Door big data te combineren zien we nu hoe studenten gedurende de dag en avond de campus gebruiken. Via smart tools voor users en managers kunnen gebruikers ruimten reserveren. We zien nu dat veel gebruikers en medewerkers plekken reserveren en vervolgens niet op komen dagen, de no-show is erg groot.

Bipolaire campus strategie

Die ontwikkeling leidt weer tot de observatie dat reserveren maar niet komen tot een vorm van sanctie moet leiden in deze tijd van ambitieuze en urgente duurzaamheidsdoelen. Ruimte en energie zijn schaarse middelen geworden. In zijn algemeenheid is het dus niet zo dat de campus minder meters nodig heeft; omdat ontmoeting en structuur bieden steeds belangrijker worden. In die ontwikkeling heb ik de metafoor van solid state, liquid state en gas state ontwikkeld. Die geeft de transformatie van een fysieke en gestructureerde campus naar een fluïde en vloeibaar model aan. Het perspectief is dat alle drie de vormen afwisselend en in samenhang voorkomen. Dat vraagt dus veel van de organisatie van het onderwijs en het vastgoed. Het gaat erom de juiste balans te vinden en dat vraagt om een bipolaire campus strategie: het verleden opnieuw uitvinden en de toekomst faciliteren met goede online tools.”

Delen:

Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je nu in voor
de nieuwsbrief of registreer direct

Trending topics
Hoe richt je met technologie onderwijs flexibel in?